Hai sai lầm phổ biến về phát triển bền vững thường gặp trong doanh nghiệp

Phát triển bền vững ngày càng trở thành một chủ đề quan trọng trong quản trị doanh nghiệp. Nhưng trên thực tế, không ít doanh nghiệp vẫn tiếp cận phát triển bền vững như một việc “phải làm thêm” bên cạnh hoạt động kinh doanh.

Và đây có thể là điểm bắt đầu của hai sai lầm phổ biến.

SAI LẦM 1: XEM PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG LÀ MỘT KHOẢN CHI PHÍ HOẶC MỘT “HẠNG MỤC CSR”

Khi nói đến phát triển bền vững, doanh nghiệp dễ nghĩ đến những việc như: làm từ thiện, giảm rác thải, trồng cây, tiết kiệm năng lượng, thực hiện các chương trình cộng đồng… Những hoạt động này đều có giá trị.

Nhưng nếu phát triển bền vững chỉ được đặt ở một bộ phận riêng biệt, với ngân sách riêng và tách khỏi chiến lược kinh doanh, nó rất dễ trở thành câu chuyện: “Chúng ta phải chi bao nhiêu cho phát triển bền vững?” trong khi câu hỏi phải là: “Phát triển bền vững có thể giúp cách chúng ta tạo ra giá trị và kiếm tiền tốt hơn như thế nào?”

Một doanh nghiệp thực sự tích hợp phát triển bền vững sẽ nhìn lại toàn bộ mô hình kinh doanh:

- Sản phẩm có thể giải quyết vấn đề xã hội nào?

- Chuỗi cung ứng có thể hiệu quả và ít rủi ro hơn không?

- Nguồn nhân lực có thể được phát triển như một lợi thế cạnh tranh không?

- Các vấn đề môi trường có thể mở ra sản phẩm, thị trường hay mô hình kinh doanh mới nào?

Khi đó, phát triển bền vững không còn đơn thuần là chi phí cần bỏ ra, mà có thể trở thành nguồn tạo ra giá trị mới.

SAI LẦM 2: NGHĨ RẰNG “SẢN PHẨM XANH” LÀ “KINH DOANH BỀN VỮNG”

Khi bắt đầu quan tâm đến phát triển bền vững, nhiều doanh nghiệp thường nghĩ ngay đến việc tạo ra những sản phẩm “xanh hơn”: sử dụng ít nhựa hơn, nguyên liệu thân thiện với môi trường hơn, giảm phát thải hoặc tốt hơn cho sức khỏe người tiêu dùng.

Đây đều là những bước đi tích cực. Nhưng một sản phẩm xanh hơn chưa đồng nghĩa với một mô hình kinh doanh bền vững hơn. Cần nhìn rộng hơn vào toàn bộ cách sản phẩm được tạo ra: nguyên liệu đến từ đâu, chuỗi cung ứng vận hành như thế nào, nguồn lực được sử dụng ra sao, người lao động được đối xử thế nào, sản phẩm được sử dụng và thải bỏ ra sao, và mô hình đó có tạo ra đủ giá trị để doanh nghiệp có thể duy trì và phát triển trong dài hạn hay không.

Đặc biệt, khách hàng không chi tiền chỉ để mua một sản phẩm “xanh”. Họ chi tiền vì sản phẩm đó giải quyết một nhu cầu và mang lại giá trị cho họ.

Nguồn: Internet 

Một ví dụ đáng chú ý là Chipotle - thương hiệu thức ăn nhanh nổi tiếng ở Mỹ. Thay vì chỉ đưa ra một vài món ăn được gắn nhãn “xanh”, Chipotle tích hợp các yếu tố bền vững vào cách họ lựa chọn nguyên liệu ở những nông trại có phương pháp chăn nuôi nhân đạo và các loại rau củ quả hữu cơ hay được trồng ở địa phương. Và đương nhiên, phần nguyên vật liệu chế biến được sản xuất theo hướng bền vững cao hơn so với mức trung bình chung của toàn ngành. 

Để bù vào phần chi phí nguyên vật liệu cao này, họ sử dụng "nền văn hóa con người", đào tạo đội ngũ nhân viên làm việc với hiệu suất cực kỳ cao nhằm nâng cao tốc độ phục vụ, do đó gia tăng doanh số bán hàng tại cùng cửa hàng. 

Về địa điểm hoạt động, Chipotle lựa chọn địa điểm vị trí dễ quan sát có lưu lượng giao thông cao nhưng diện tích bé hơn so với các nhà hàng thông thường, và cũng không nằm ở khu trung tâm vốn dành cho các nhà hàng thức ăn nhanh truyền thống. Nhờ điều này mà Chipotle trở thành chuỗi cửa hàng thức ăn nhanh đại chúng kiếm được nhiều lợi nhuận nhất dựa trên số lượng bán ra/m2 diện tích. Đó chính là tư duy đưa phát triển bền vững vào chiến lược kinh doanh, thay vì chỉ biến nó thành một đặc tính được gắn thêm lên sản phẩm.

Một sản phẩm có bao bì thân thiện với môi trường hơn nhưng giá cao hơn đáng kể, chất lượng kém hơn hoặc trải nghiệm sử dụng không tốt hơn, liệu khách hàng có thực sự lựa chọn? Đây chính là bài toán mà doanh nghiệp cần giải quyết.

Bền vững không có nghĩa là bắt khách hàng hy sinh giá trị họ nhận được để đổi lấy một sản phẩm “xanh hơn/tốt hơn cho môi trường”. Thay vào đó, doanh nghiệp cần tìm cách để giá trị dành cho khách hàng, giá trị kinh tế của doanh nghiệp và giá trị xã hội – môi trường có thể cùng tồn tại.

VẬY DOANH NGHIỆP NÊN NHÌN PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NHƯ THẾ NÀO?

Trong cuốn sách "Những gã khổng lồ xanh", Polman - cựu CEO Unilever cho rằng: "Thay vì coi phát triển bền vững và trách nhiệm xã hội là những hạng mục cần chi tiêu, đây có thể trở thành một con đường giúp tổ chức kiếm tiền." Ông từng đặt câu hỏi: “Tại sao chúng ta không phát triển một mô hình kinh doanh nhằm mục đích đóng góp cho xã hội và môi trường thay vì ăn mòn các giá trị trong đó? Chủ nghĩa tư bản cần được tiến hóa.”

Từ tư duy đó, Unilever triển khai Unilever Sustainable Living Plan vào năm 2010, tập trung vào ba hướng lớn: cải thiện sức khỏe - cải thiện chất lượng cuộc sống - giảm tác động đến môi trường. Unilever cũng xác định rõ mục đích xã hội của mình trong giai đoạn này là: “Phổ biến lối sống bền vững.” Đồng thời đưa ra những mục tiêu lớn: Tăng gấp đôi quy mô kinh doanh đồng thời giảm một nửa tác động đến môi trường; hướng tới 100% nguyên liệu nông nghiệp đến từ nguồn bền vững; đồng thời cải thiện cuộc sống của 1 tỷ người.

Tới cuối năm 2011, lợi nhuận hoạt động của Unilever tăng lên 26%, tương đương 8.34 tỷ đô la, doanh thu tăng 11% lên 58.36 tỷ. Cuối năm 2012, giá cổ phiếu cao hơn 50% so với mức giá cũ lúc Polman mới bắt đầu khởi sự.

Đây cũng là tư duy mà nhiều doanh nghiệp lớn như Tesla, IKEA, Chipotle, Toyota và General Electric theo đuổi: tích hợp các mục tiêu bền vững vào chiến lược thay vì đặt chúng hoàn toàn bên ngoài hoạt động kinh doanh.

"Những gã khổng lồ xanh"- Cuốn sách mang đến những góc nhìn và công cụ giúp doanh nghiệp trả lời những câu hỏi quan trọng:

- Làm thế nào để tích hợp sự bền vững vào chiến lược kinh doanh?

- Làm sao thuyết phục đội ngũ nhân viên, các cổ đông ủng hộ và đi theo chiến lược kinh doanh mới?

- Làm thế nào để tạo ra sản phẩm đột phá sáng tạo, giải quyết các vấn đề xã hội nhưng vẫn đảm bảo mang lại lợi nhuận cho công ty

- Các CEO dẫn dắt các công ty tỷ đô này cần có đặc điểm gì khác biệt so với các CEO kinh doanh truyền thống?

- Tại sao không nên gắn nhãn “XANH” cho các sản phẩm/ dịch vụ có tính bền vững

- Liệu rằng chiến lược kinh doanh bền vững này có thật bền vững?

Mời bạn xem thêm về cuốn sách TẠI ĐÂY

Thái Hà Books.