Từ bàn cờ vây đến nghệ thuật quản trị hiện đại

1. Mở rộng không gian sống thay vì chen lấn

Trong Cờ vây, khu vực trung tâm bàn cờ rất khó chiếm và dễ bị tấn công từ bốn phía. Ngược lại, các "góc" và "biên" là nơi tốn ít quân nhất nhưng lại dễ xây dựng lãnh thổ nhất. Vì vậy, thay vì lao vào xâu xé ở khu vực chật chội, kỳ thủ chọn "bám biên" để tích lũy lợi thế.

Ví dụ thực tế: Trong giai đoạn 2014 – 2018, khi các ngân hàng và trung gian thanh toán truyền thống tập trung tranh giành tệp khách hàng thành thị, sử dụng thẻ ATM/Mastercard, MoMo đã thực hiện "chiến thuật bám biên". Họ hợp tác với hàng chục ngàn điểm giao dịch nhỏ lẻ, cửa hàng tiện lợi, tiệm điện thoại ở các khu vực ngoại thành và tỉnh lẻ để làm điểm nạp/rút tiền. Từ "vùng biên" này, MoMo bao vây ngược lại thị trường trung tâm và trở thành kỳ lân thanh toán hàng đầu Việt Nam.

2. Xây dựng tổ chức như một quần đảo, không phải hòn đảo

Một quân cờ đứng trơ trọi rất dễ bị đối phương "ăn" (bị bắt quân). Nhưng khi nối 3 - 4 quân cờ lại với nhau, chúng tạo thành một "quần đảo" cực kỳ vững chắc.

Ví dụ thực tế: Masan không vận hành như một công ty sản xuất hàng tiêu dùng đơn lẻ. Từ năm 2021 họ liên tục thực hiện chiến lược "quần đảo" thông qua hệ sinh thái Point of Life (POL). Nhờ tích hợp VinMart/WinMart (Bán lẻ) + Phúc Long (Đồ uống) + Techcombank (Tài chính) + Phano Pharmacy (Dược phẩm) + Mobicast (Mạng di động Reddi), Masan biến từng thương hiệu thành các "hòn đảo" tự do nhưng có sự kết nối hữu cơ chặt chẽ. Khách hàng bước vào một "hòn đảo" sẽ tự động được dẫn dắt sang các "hòn đảo" khác trong cùng quần đảo.

Nguồn: Internet

3. Biết từ bỏ cái đã mất để giữ thế chủ động

Nếu cố bám riết lấy một vài quân cờ đã bị đối phương vây chặt (những quân "chết"), bạn sẽ tốn rất nhiều tài nguyên để cứu và đánh mất toàn bộ thế trận xung quanh. Đôi khi, cắt bỏ một đám quân nhỏ là cách tốt nhất để tranh lấy Tiên thủ ở vùng đất khác rộng lớn hơn.

Ví dụ thực tế: Năm 2019 – 2021, Vingroup đưa ra quyết định gây bất ngờ khi chuyển giao chuỗi VinMart/VinMart+ cho Masan và dừng sản xuất điện thoại/tivi VinSmart. Chuỗi bán lẻ và mảng thiết bị thông minh khi đó vẫn đang tạo dòng tiền, nhưng tốn cực kỳ nhiều chi phí và nhân lực. Ông Phạm Nhật Vượng chấp nhận "bỏ đám quân" này để tập trung toàn bộ nguồn lực vào một thị trường lớn hơn, đó là VinFast (xe điện thông minh).

4. Lấy vị trí cao & chuẩn bị không gian cho tương lai

"Lấy vị trí cao" là tạo tầm nhìn rộng, không ăn điểm nhỏ ngay lập tức mà tạo thế trận uy hiếp và bao phủ khoảng không cho giai đoạn trung tàn cuộc.

Ví dụ thực tế: FPT không chỉ dừng lại ở việc làm gia công phần mềm vốn đem lại doanh thu ổn định ngắn hạn. Ngay từ những năm 2017 - 2020, FPT đã "lấy vị trí cao" khi rót vốn khổng lồ xây dựng trung tâm AI, thành lập FPT Semiconductor, và hợp tác với các tập đoàn chip hàng đầu thế giới (như NVIDIA). Nước đi này chấp nhận đầu tư dài hạn không thu lời ngay, nhưng giúp FPT sở hữu thế trận cực mạnh khi làn sóng AI và Bán dẫn bùng nổ trên toàn cầu.

5. Chấp nhận sự biến động & Chuyển đổi linh hoạt

Ván cờ vây là một trạng thái động liên tục. Một vùng đất tưởng như là của bạn hôm nay có thể bị đe dọa vào ngày mai. Kỳ thủ giỏi không cố định hình thức tư duy mà liên tục "biến hình" theo từng nước đi của đối thủ.

Ví dụ thực tế: Khi thị trường điện thoại thông minh và điện máy bắt đầu bão hòa, Thế giới di động không cố bám trụ vào mô hình cũ. Họ lập tức chuyển đổi linh hoạt bằng cách mở rộng sang mảng Bách Hóa Xanh (thực phẩm), chuỗi nhà thuốc An Khang, và gần đây là thử nghiệm các mô hình điện máy thu nhỏ tại vùng nông thôn. Sự chuyển đổi liên tục giúp Thế giới di động duy trì quy mô doanh thu ngay cả khi các ngành hàng cốt lõi hạ nhiệt.

Lãnh đạo không phải là một trận chiến sinh tử, mà là một ván cờ trí tuệ, nơi bạn học cách vây chặt mục tiêu, mở ra không gian cho người khác và cùng nhau kiến tạo những vùng lãnh thổ bền vững.

Thái Hà Books.