Van phát âm là gì mà cần thiết cho người không thể phát âm sau đột quỵ?

Sau đột quỵ, nhiều bệnh nhân phải đối mặt với một thử thách tưởng như đơn giản nhưng lại vô cùng đau đớn: không thể cất tiếng nói. Việc mở khí quản giúp duy trì hô hấp nhưng đồng thời tước đi khả năng giao tiếp bằng lời, khiến người bệnh rơi vào cảm giác bất lực và cô lập. Trong bối cảnh đó, van phát âm trở thành một giải pháp quan trọng, hỗ trợ khôi phục giọng nói và cải thiện chất lượng sống. Hiểu rõ van phát âm là gì, cơ chế hoạt động ra sao và vì sao nó cần thiết là bước đầu tiên để người nhà và bệnh nhân có thể tận dụng tối đa thiết bị này trong quá trình phục hồi.

Van phát âm là gì? 

Có rất nhiều biện pháp can thiệp nhằm giảm các biến chứng liên quan đến mở khí quản, ví dụ như phun khí dung để làm ẩm đường thở, hút đờm… Ngoài ra, đeo van phát âm cũng là một phương pháp đơn giản mà hiệu quả. Sau khi đeo van phát âm, người bệnh có thể ngay lập tức khôi phục lại tiếng nói, khả năng giao tiếp ở các mức độ khác nhau. Đồng thời có thể nâng cao tính hiệu quả của các bài tập phục hồi chức năng hô hấp, nhai nuốt và ngôn ngữ.

Van phát âm, còn gọi là “van nói”, là một chiếc van thông khí một chiều, van sẽ mở ra khi hít vào và đóng khi thở ra. Do tiếng nói được tạo ra từ việc dây thanh quản dao động, sau khi tạo đường thở nhân tạo, người bệnh không còn hô hấp theo cách thông thường, dòng không khí không còn đi qua dây thanh để tạo thành giọng nói. Đeo van phát âm vào, khi thở ra, van sẽ đóng lại, đưa đường thở về trạng thái bình thường, khôi phục lại luồng khí và áp suất trong đường hô hấp. Luồng khí lại đi qua dây thanh và tạo rung động, nhờ vậy mà bệnh nhân có thể nói trở lại.

Những lợi ích khác của van phát âm

Cải thiện khứu giác 

Tiến hành mở khí quản sẽ khiến đường thở tiếp xúc trực tiếp với không khí, làm giảm lượng khí qua mũi, các tế bào khứu giác không được sử dụng trong thời gian dài có thể suy giảm chức năng. Sau khi đeo van phát âm, van đóng lại khi bệnh nhân thở ra, luồng không khí đi qua mũi, nhờ đó tái kích hoạt các thụ thể, cải thiện khứu giác của bệnh nhân. Khứu giác lúc này đóng vai trò như một kích thích cảm giác, giúp cải thiện chức năng não bộ. Nghiên cứu đã chỉ ra, khứu giác và chức năng nhận thức có mối quan hệ mật thiết. Ngoài ra, khứu giác được cải thiện cũng có tác dụng lớn trong việc nâng cao tinh thần của người bệnh.

Cải thiện chức năng hô hấp

Không khí bên ngoài khiến độ ẩm bị mất đi đáng kể, dẫn đến tình trạng khô đường thở. Hơn nữa, các chức năng của đường hô hấp như lọc bụi cũng bị ảnh hưởng, khiến dịch tiết tích tụ trong đường thở, đặc lại và khó đào thải, làm tăng đáng kể nguy cơ nhiễm trùng phổi. Sau khi đeo van phát âm, bệnh nhân có thể khôi phục lại hô hấp qua mũi như bình thường, việc luồng khí đi qua mũi-miệng thúc đẩy quá trình phục hồi cảm giác của đường hô hấp trên, chức năng làm ẩm đường thở để giảm dịch tiết. Bên cạnh đó, nó cũng thông qua việc khôi phục phản xạ ho để tống đờm ra ngoài qua đường miệng. Khi van phát âm đóng, lực cản đường thở cũng tăng lên, đeo van trong thời gian dài sẽ nâng cao khả năng chống lại lực cản của phổi, cải thiện chức năng hô hấp.

Cải thiện chức năng nhai nuốt

Sau khi mở khí quản, do chuỗi hô hấp – nhai nuốt bị gián đoạn nên sẽ làm giảm sức cản đường thở, giảm áp lực dưới thanh môn khiến thanh môn không thể khép lại hoàn toàn. Đồng thời, việc đặt ống nội khí quản và các nguyên nhân khác đã ảnh hưởng đến các động tác như nâng và đóng mở yết hầu trong quá trình nhai nuốt, dẫn đến rối loạn chức năng nhai nuốt. Đeo van phát âm giúp làm tăng áp lực dưới thanh môn, tái lập môi trường sinh lý thuận lợi, giảm rò rỉ, sặc, từ đó nâng cao tính an toàn và hiệu quả của việc nhai nuốt.

Cải thiện tinh thần

Nhờ đeo van phát âm, việc thở qua đường mũi sẽ được phục hồi, có bệnh nhân còn nói ra được những nhu cầu của mình. Qua đó, giúp cải thiện đáng kể mong muốn và khả năng giao tiếp, giảm bớt lo âu tâm lý. Đồng thời giúp người bệnh phục hồi sức khỏe thể chất và tinh thần

Những bệnh nhân nào phù hợp với van phát âm?

Những người có tinh thần tỉnh táo, phụ thuộc vào máy thở , người mắc bệnh thần kinh cơ, liệt, chấn thương sọ não, phổi tắc nghẽn mạn tính, hẹp khí quản mức độ nhẹ hoặc mềm sụn khí quản, liệt hai dây thanh âm nhưng không có tắc nghẽn đường thở rõ rệt.

Còn những người rối loạn ý thức, có bóng chèn của ống mở khí quản ở trạng thái bơm căng, sử dụng ống mở khí quản có bóng chèn kiểu đệm xốp, tắc nghẽn đường thở mức độ nặng, nhiều dịch tiết đặc trong đường thở, suy hô hấp nặng

Cuốn “Đột Quỵ - Cách phòng tránh và phục hồi” là những kinh nghiệm từ những vị bác sĩ đã có kinh nghiệm nhiều năm trong việc phục hồi và chăm sóc sức khoẻ cho những bệnh nhân đột quỵ. Nhờ đó, cuốn sách cung cấp những kiến thức chính xác mà còn có được hướng dẫn rõ ràng, dễ áp dụng trong phòng ngừa và phục hồi sau đột quỵ. 

>>> Độc giả quan tâm tìm hiểu chi tiết cuốn sách TẠI ĐÂY