Istanbul Publishing Fellowship 2026: Điểm hẹn của thị trường bản quyền toàn cầu và cơ hội cho xuất bản Việt Nam

Từ ngày 10 đến 12 tháng 2, Diễn đàn Xuất bản Quốc tế Istanbul lần thứ 11 (Istanbul Publishing Fellowship) chính thức diễn ra tại Thổ Nhĩ Kỳ, quy tụ 335 nhà xuất bản đến từ 73 quốc gia. Sự kiện tiếp nối hơn 35.000 cuộc gặp gỡ bản quyền đã được tổ chức kể từ năm 2016, một lần nữa khẳng định vị thế ngày càng rõ nét của Istanbul như một trung tâm giao dịch bản quyền quan trọng trên bản đồ xuất bản thế giới.

Là đại diện của Thái Hà Books, tôi vinh dự được nhận học bổng tham dự chương trình năm nay. Đây không chỉ là cơ hội để kết nối và trao đổi bản quyền, mà còn là dịp quan sát trực tiếp những xu hướng lớn đang định hình tương lai của ngành xuất bản toàn cầu.

Một thị trường nội dung đúng nghĩa

Phát biểu tại họp báo trước thềm sự kiện, ông Mehmet Burhan Genc, Chủ tịch Hiệp hội Chuyên nghiệp In ấn và Xuất bản Thổ Nhĩ Kỳ (TBYM), nhấn mạnh rằng Istanbul Publishing Fellowship là thị trường nội dung đầu tiên của Thổ Nhĩ Kỳ, với mục tiêu đưa các tác phẩm viết bằng tiếng Thổ Nhĩ Kỳ ra thế giới, đồng thời biến Istanbul thành một trung tâm bản quyền có sức ảnh hưởng quốc tế.

Theo ban tổ chức, năm nay chương trình nhận gần 1.000 đơn đăng ký từ 104 quốc gia. Sau quá trình tuyển chọn, 335 nhà xuất bản được mời tham dự, trong đó có 225 nhà xuất bản quốc tế và 110 nhà xuất bản trong nước. Đáng chú ý, IPF không chỉ quy tụ các nhà xuất bản lớn, có uy tín lâu năm, mà còn mở rộng cơ hội cho các đơn vị đến từ những thị trường mới nổi và đang phát triển, tạo nên một môi trường tiếp cận bình đẳng – điều mà nhiều hội chợ sách quốc tế truyền thống khó đạt được.

Indonesia – quốc gia trọng điểm của năm

Một điểm nhấn quan trọng năm nay là việc Indonesia được lựa chọn làm quốc gia trọng điểm. Theo ông Halil Celik, Chủ tịch Liên đoàn Báo chí và Xuất bản Thổ Nhĩ Kỳ, việc tập trung vào một quốc gia mỗi năm giúp các nhà xuất bản có điều kiện phân tích sâu thị trường, hồ sơ độc giả, kênh phân phối và quy định bản quyền, từ đó xây dựng các mối quan hệ thương mại trực tiếp và bền vững.

Với dân số khoảng 280 triệu người, sở hữu thị trường xuất bản nội địa rộng lớn, Indonesia được đánh giá là đối tác chiến lược, đặc biệt trong các lĩnh vực sách giáo dục, thiếu nhi, thanh thiếu niên và tôn giáo. Những chủ đề như văn học Thổ Nhĩ Kỳ, tư tưởng Hồi giáo, Sufism hay lịch sử Ottoman được cho là có tiềm năng tiếp cận tự nhiên với độc giả Indonesia.

Khi văn học mở rộng sang các nền tảng mới

Bên cạnh các giao dịch bản quyền sách truyền thống, tại diễn đàn cũng thấy sự dịch chuyển rõ rệt của ngành xuất bản sang hệ sinh thái nội dung đa nền tảng. Ông Munir Ustun, thành viên Hội đồng quản trị Phòng Thương mại Istanbul, cho biết chương trình Media Match – ra mắt từ năm ngoái – đã kết nối các nhà xuất bản với nền tảng số, nhà sản xuất và công ty phim, nhằm khai thác tiềm năng chuyển thể của các tác phẩm văn học.

Trong bối cảnh số hóa ngày càng sâu rộng, xuất bản không còn chỉ gắn với trang giấy, mà đang trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi sáng tạo nội dung, từ sách, phim ảnh đến các nền tảng kỹ thuật số.

Góc nhìn từ thị trường xuất bản Việt Nam

Từ góc nhìn của thị trường Việt Nam, những nội dung trao đổi tại Istanbul Publishing Fellowship cho thấy nhiều điểm tương đồng với nhu cầu phát triển của ngành xuất bản trong nước. Độc giả Việt Nam đang ngày càng quan tâm đến các dòng sách phi hư cấu, giáo dục khai phóng, phát triển bản thân, lịch sử – văn hóa, tôn giáo và sách thiếu nhi, đặc biệt là những tác phẩm có chiều sâu tri thức nhưng được trình bày hiện đại, dễ tiếp cận.

Tại Istanbul Publishing Fellowship, các cuộc gặp gỡ và giao dịch bản quyền tập trung vào nhiều mảng đề tài phù hợp với thị trường Việt Nam, bao gồm:

• Sách giáo dục hướng đến phát triển tư duy, nhân cách và năng lực công dân toàn cầu;

• Sách thiếu nhi và thanh thiếu niên, đề cao yếu tố bản địa nhưng mang tinh thần phổ quát;

• Văn học đương đại và văn học lịch sử – văn hóa, phản ánh bản sắc dân tộc trong bối cảnh toàn cầu hóa;

• Sách về tôn giáo, triết học, đời sống tinh thần, những đề tài đang nhận được sự quan tâm ngày càng lớn của độc giả Việt Nam trưởng thành;

• Các tác phẩm có tiềm năng chuyển thể, phù hợp với xu hướng phát triển nội dung đa nền tảng.

Đối với Thái Hà Books, việc tham dự Istanbul Publishing Fellowship không chỉ nhằm tìm kiếm những đầu sách chất lượng cho độc giả Việt Nam, mà còn mở ra cơ hội xây dựng các mối quan hệ hợp tác dài hạn, hướng tới trao đổi bản quyền hai chiều. Trong bối cảnh xuất bản Việt Nam đang từng bước hội nhập sâu hơn với thị trường quốc tế, những diễn đàn như IPF giúp các nhà xuất bản trong nước tiếp cận thế giới một cách chủ động, có chiến lược và bền vững hơn.

Từ Istanbul nhìn ra thế giới

Những chia sẻ của bà Melike Gunyuz, thành viên Ban điều phối chương trình, về vai trò của nhà xuất bản như những người “định hình tương lai bằng ngôn từ và câu chuyện”, gợi mở nhiều suy nghĩ cho những người làm nghề. Việc Thổ Nhĩ Kỳ từng bước trở thành trung tâm bản quyền đã tạo điều kiện để các nhà xuất bản đến từ những khu vực rất khác nhau – từ châu Á, Trung Á đến Mỹ Latinh – có thể gặp gỡ, trao đổi và hợp tác trong một không gian đối thoại cởi mở.

Từ Istanbul, có thể thấy rõ rằng bản quyền không chỉ là giao dịch thương mại, mà còn là sự dịch chuyển của tri thức, văn hóa và những câu chuyện vượt qua biên giới. Đây cũng chính là hướng đi mà xuất bản Việt Nam, trong đó có Thái Hà Books, đang kiên trì theo đuổi: đưa những giá trị tinh hoa của thế giới đến gần hơn với độc giả trong nước, đồng thời từng bước giới thiệu tiếng nói và bản sắc Việt Nam ra thị trường quốc tế.

Phạm Thuỷ - đại diện Thái Hà Books